Monday, November 15, 2010

Porto Alegre

Μιας και τελείωσε η εκλογική κωμωδία αποφάσισα να δώσω ένα σύγχρονο και απλό παράδειγμα για το πως (περίπου) θα ήθελα να αποφασίζονται τα κρίσιμα θέματα του μέρους που ζω. Ο τρόπος που θα ήθελα φυσικά είναι η άμεση δημοκρατία και το παράδειγμα που θα δώσω δεν θα είναι η Marinaleda. Ασφαλώς και η Marinaleda είναι ένα πραγματικά εντυπωσιακό παράδειγμα άμεσης δημοκρατίας (όχι μόνο λόγω της συλλογικής διακυβέρνησης, αλλά και της ισότητας μισθών, της δωρεάν κατοικίας κλπ), αλλά πολύ θα επικαλεστούν το ότι είναι ένα χωριό με λίγους κατοίκους (περίπου 3000, καθόλου λίγος κατ' εμέ), "όπου όλα γίνονται" ή εμετικές δηλώσεις του τύπου "προσπάθησε να εφαρμόσεις άμεση δημοκρατία σε μια μεγάλη πόλη". Όλα αυτά βέβαια είναι υπεκφυγές του κώλου, όπως θα δείξει και το παρακάτω παράδειγμα, αυτό του Πόρτο Αλέγκρε στη Βραζιλία. Στην πόλη αυτή εφαρμόζεται ο θεσμός του "συμμετοχικού προϋπολογισμού". Θα παραθέσω αυτούσιο το σχόλιο από το βιβλίο του Ignacio Ramonet - "Μάρκος, η εξεγερμένη αξιοπρέπεια". Αυτό που θέλω να δείξω με το παράδειγμα αυτό είναι ότι η άμεση δημοκρατία και η διανομή της εξουσίας από κάτω προς τα πάνω είναι εφικτή ακόμα και σε μεγάλη κλίμακα.

"Τι είναι ο συμμετοχικός προϋπολογισμός; Η διασημότερη και η επιτυχέστερη εμπειρία «συμμετοχικού προϋπολογισμού» στη Βραζιλία είναι εκείνη του Πόρτο Αλέγκρε, πόλης με 1.300.000 κατοίκους στο νότιο άκρο της χώρας, και πρωτεύουσας της Πολιτείας Ρίο Γκράντε Ντο Σουλ. Όλα ξεκίνησαν το 1989. Ο επιδιωκόμενος στόχος ήταν ουσιαστικά να επιτραπεί στον πληθυσμό να συμμετέχει ενεργά στην επεξεργασία και την παρακολούθηση της δημοτικής πολιτικής που τον αφορά. Η συμμετοχή εφαρμόζεται, αρχικά, σε εδαφική βάση: η πόλη χωρίζεται σε δεκαέξι τομείς. Όλος ο πληθυσμός καλείται να προσδιορίσει τις ανάγκες του και να καθορίσει προτεραιότητες (κατοικία, εκπαίδευση, υγεία...) μέσα από δημόσιες συνελεύσεις του κάθε τομέα. Σ' αυτό προστίθεται μία συμμετοχή στηριγμένη σε θεματική βάση, η οποία επιτρέπει μια σφαιρικότερη οπτική της πόλης: περιλαμβάνει διάφορες κοινωνικές ομάδες (συνδικάτα, επιχειρηματίες, αγρότες, σπουδαστές, κοινοτικά κινήματα, κλπ). Τέλος, ο δήμος αποτελεί φυσικά τον τρίτο παράγοντα του συμμετοχικού προϋπολογισμού και είναι παρών στις συνελεύσεις των τομέων και στις θεματικές συνελεύσεις για να προσφέρει τεχνικές, νομικές ή οικονομικές πληροφορίες και για να υποβάλλει προτάσεις. Τέλος, κάθε τομέας και κάθε θεματική επιτροπή παρουσιάζει τις προτεραιότητες του/της στο Γραφείο Προγραμματισμού. Οι επιλογές που έγιναν προηγουμένως αποτελούν τη βάση της επεξεργασίας του σχεδίου προϋπολογισμού που ετοιμάζει το Γραφείο Προγραμματισμού. Μετά από διάφορους συμπληρωματικούς γύρους σε επιτροπές (όπου εκπροσωπούνται οι τομείς και οι θεματικές επιτροπές), ο προϋπολογισμός παρουσιάζεται και ψηφίζεται από το Δημοτικό Συμβούλιο. Στη διάρκεια διαφόρων συνελεύσεων, ο πληθυσμός εκτιμά την πραγματοποίηση των εργασιών και υπηρεσιών που προβλέπονταν από τον συμμετοχικό προϋπολογισμό της προηγούμενης χρονιάς. (Βλέπε  Dial, 1ης Μαρτίου 2001. Βλέπε επίσης Bernard Cassen, «Συμμετοχική δημοκρατία στο Πόρτο Αλέγκρε», Le Monde Diplomatique, Αύγουστος 1998.)"

Αυτά γίνονταν (και ελπίζω να συνεχίζουν να γίνονται) στο Porto Alegre. Πρόκειται καθαρά για μια προσπάθεια διακυβέρνησης από τα κάτω προς τα πάνω. Ο πολίτης ΣΥΜΜΕΤΕΧΕΙ ενεργά στις αποφάσεις του Δήμου και ο πολιτικός είναι σαφώς εκτεθειμένος σε περίπτωση που δεν πράξει αυτά που επιθυμεί ο λαός. Δεν λέω ότι εκεί είναι όλα είναι τέλεια. Σίγουρα θα υπάρχουν οικονομικές ανισότητες, αδικία, γενικά όλα τα ωραία του καπιταλισμού. Είναι ένα βήμα όμως προς μία πιο μια δίκαιη κοινωνία και ένα σχολείο για αφύπνιση συνειδήσεων. Πάντως το επιχείρημα ότι η διακυβέρνηση από κάτω προς τα πάνω σε μεγάλη κλίμακα δεν είναι εφικτή καταρρίπτεται για άλλη μια φορά. Δεν είναι ότι τα μουνόπανα που ψηφίζουμε δεν μπορούν να εφαρμόσουν κάτι τέτοιο (παρόλο που μας ζαλίζουν τα παπάρια ότι "θέλουν τον πολίτη ενεργό"), αλλά το γεγονός ότι πολύ απλά ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ, γιατί με αυτόν τον τρόπο προφανώς θα περιοριζόταν αισθητά η εξουσία και η ασυδοσία τους.

Όποιος γνωρίζει περισσότερα για το Porto Alegre, ας αφήσει σχόλιο.

1 comment:

  1. βρήκα μια ενδιαφέρουσα κριτική όχι στο εγχείρημα αλλά στον τρόπο αντιμετώπισης από το ίδιο το σύστημα, αλλά και την Αριστερά.
    http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/greek/grvarious/alegre_feb_02.htm

    ReplyDelete

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...