Wednesday, September 7, 2011

Ο παππούς Πάγκαλος




Διάβασα προχθές ότι ο Πάγκαλος δέχθηκε "λεκτική επίθεση από δύο νεαρούς, ηλικίας 24 και 26 ετών". Συγκεκριμένα, "οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δύο νεαροί, ένα αγόρι και κορίτσι, μόλις αντιλήφθηκαν τον κ. Πάγκαλο στο δρόμο, εκστόμισαν ύβρεις εναντίον του. Επενέβη η φρουρά του κ. Πάγκαλου και κράτησε μακριά το ζευγάρι, ενώ κάλεσαν την άμεση δράση και έφτασε στο σημείο περιπολικό. Οι αστυνομικοί έκαναν έρευνα σε ένα σακ βουαγιάζ που κρατούσε ο νεαρός μέσα στο οποίο βρέθηκε ένα σπρέι πιπεριού και ένα μαχαίρι. Για το λόγο αυτό οδηγήθηκαν στην κρατική ασφάλεια όπου σχηματίζεται δικογραφία σε βάρος τους για παράβαση του νόμου περί όπλων και αύριο θα οδηγηθούν στον εισαγγελέα". Τη γαμήσανε με λίγα λόγια τα παιδιά. Θα τους απαγγελθούν κατηγορίες για οπλοκατοχή και τα ρέστα. Δεν ξέρω αν ο Πάγκαλος έκανε και μήνυση για εξύβριση από πάνω, σύμφωνα πάντως με το ίδιο δημοσίευμα (2/9): "o κ. Πάγκαλος αναμένεται να ασκήσει δίωξη κατά των δύο ατόμων για εξύβριση, σύμφωνα με πληροφορίες του Mega". Σύμφωνα με δικές μου πληροφορίες, στο σακίδιο των δύο νεαρών επικίνδυνων κακοποιών βρέθηκαν επίσης ένα κανόνι, 5 ούζι και 50 γεμιστήρες. Αηδιασμένος από το παραπάνω περιστατικό αποφάσισα να κάνω ένα μίνι αφιέρωμα στη δικτατορία του παππού του Πάγκαλου, επίσης Θεόδωρο, τον αρχηγό της "παγκαλικής συμμορίας" (Μπελογιάννης), ο οποίος ρήμαξε τη χώρα από τον Ιούνιο του 1925 έως τον Αύγουστο του 1926, συνεχίζοντας το έργο των προκατόχων του. 


Η "δημοκρατική" περίοδος από τον Μάρτη του 1924 ως την Παγκαλική δικτατορία 

Στις 12 Μαρτίου του 1924 ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου σχηματίζει κυβέρνηση. Στις 25 Μαρτίου 1924 η "Εθνοσυνέλευση" ανακήρυξε την κατάργηση της βασιλείας και την έναρξη τη "δημοκρατίας". Οι πολιτηκάντηδες της εποχής αποφασίσουν ότι η πολιτειακή αλλαγή πρέπει να επικυρωθεί με δημοψήφισμα, το οποίο διεξάγεται στις 13 Απριλίου και τα αποτελέσματα είναι τα εξής: ψήφισαν 1.084.065, δημοκρατία 758.472 (69.95%), βασιλεία 325.322 (30,05%). Έτσι ξεκίνησε και με τη λαϊκή βούλα η δημοκρατία στην Ελλάδα. Ο Στίνας στις αναμνήσεις του μας δίνει μια πληροφορία για το νέο δημοκρατικό καθεστώς: λίγες μέρες μέρες μετά την ανακήρυξη της δημοκρατίας, την Πρωτομαγιά του 1924, οι εργάτες που έχουν συγκεντρωθεί στην πλατεία Κοτζιά για τη γιορτή της εργατικής τάξης, δέχονται δολοφονική επίθεση από την χωροφυλακή, που πλέον έχει ραμμένο το "δημοκρατικό εθνόσημο στο πηλίκιο" (Στίνας). Αποτέλεσμα είναι ο θάνατος ενός εργάτη από τις σφαίρες των αστυνομικών. Ακολουθούν οι κυβερνήσεις του Σοφούλη (Ιούλιο με Οκτώβρη του 1924) και του Μιχαλακόπουλου. Ο τελευταίος έχει πολύ καλές με το ντόπιο και ξένο κεφάλαιο. Διαπραγματεύεται τις συμβάσεις για τα δάνεια των Σιδηροδρόμων και της Ύδρευσης, τις οποίες θα επικυρώσει αργότερα ο Πάγκαλος και θα δούμε αναλυτικά παρακάτω. Αλλά επειδή η Ιστορία είναι πιο ουσιαστική όταν κανείς γνωρίζει τα ψιλά γράμματα της, ο Στίνας μας εξιστορεί μια όμορφη ιστορία για την κατάσταση του εργατικού κινήματος, το οποίο ήταν μονίμως υπό διωγμό: ξεσπάει μια απεργία των εργατών στο σιδηρόδρομο, που κράτησε 16 μέρες και κατεστάλει άγρια. Ο Μιχαλακόπουλος ομολογεί στους βιομηχάνους ότι ο ίδιος υποκίνησε την απεργία για να τσακίσει τους εργάτες. Διότι συνελήφθησαν 2000 από αυτούς και απολύθηκαν οριστικά οι 330. Καθόλου άσχημα. 

Η δικτατορία 

Τον Ιούνιο του 1925 η Εθνοσυνέλευση, καλεί τον Πάγκαλο να σχηματίσει κυβέρνηση. Το Σεπτέμβρη αυτοανακηρύσσεται δικτάτορας χωρίς να ματώσει ούτε μύτη, διαλύει την Εθνοσυνέλευση, απαγορεύει τα κόμματα, λογοκρίνει τον τύπο και ξεκινούν οι εξορίες και οι φυλακές σε κομμουνιστές, δημοσιογράφους και ορισμένους αστούς πολιτικούς. Αιτιολογικό για το πραξικόπημα είναι η εκτεταμένη διαφθορά και ο εκφαυλισμός της πολιτικής ζωής. Ένας ακόμα "γιατρός" της ελληνικής ιστορίας. Κατόπιν προσπαθεί να κερδίσει τη λαϊκή συμπάθεια κρεμώντας δύο αξιωματικούς που είχαν καταχραστεί δημόσιο χρήμα. Τον Οκτώβριο του 1925 πραγματοποιούνται οι δημοτικές εκλογές. Στη Θεσσαλονίκη συμβαίνει το εξής τραγελαφικό: το εργατικό κέντρο Θεσσαλονίκης και η Επιτροπή Προσφύγων καταρτίζουν κοινό ψηφοδέλτιο και κατεβάζουν υποψήφιο τον πρόεδρο της Επιτροπής Προσφύγων, Μηνά Πατρίκιο. Τα μέλη των δύο αυτών σωματείων υποστήριζαν κυρίως το ΚΚΕ. Ο Πατρίκιος λαμβάνει την πλειοψηφία στις εκλογές. Ο Πάγκαλος εκδίδει τότε νόμο με αναδρομική ισχύ που αναφέρει ότι στις μεγάλες πόλεις ο δήμαρχος για να εκλεγεί πρέπει να συγκεντρώνει το 40% των ψήφων, οπότε τον Δεκέμβρη οι εκλογές επαναλήφθηκαν. Το αριστερό ψηφοδέλτιο όμως λαμβάνει την απαραίτητη πλειοψηφία και ο Πατρίκιος αναλαμβάνει δήμαρχος. Ο Πάγκαλος μη θέλοντας να τον πάψει, φοβούμενος τη λαϊκή δυσαρέσκεια, προβαίνει σε μία άλλη κίνηση: στέλνει εξορία όλους τους αριστερούς δημοτικούς συμβούλους και τους αντικαθιστά με δικούς του εθνικόφρωνες. Ο Πατρίκιος τελικά αναγνωρίζει το καθεστώς του Πάγκαλου και ο Πάγκαλος τον Πατρίκιο. 
Ακόμα πιο γελοίες ήταν οι εκλογές για πρόεδρο της "δημοκρατίας", τις οποίες κερδίζει αφού ήταν ο μόνος υποψήφιος. Τον Απρίλη του 1926 οπότε κατέχει τον τίτλο του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού. Κατόπιν, τον Ιούνιο του 1926, διορίζει πρωθυπουργό τον Αθανάσιο Ευταξία. Τελικά θα ανατραπεί με το στρατιωτικό πραξικόπημα του Κονδύλη τον Αύγουστο του 1926. 

Γενικά για την παγκαλική διακυβέρνηση

Πριν προχωρήσω στην οικονομική πολιτική του Πάγκαλου πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στο ήθος του μεγάλου αυτού ηγέτη. Αρχικά θα πρέπει να αναφερθούμε στην αστυνομική διάταξη που επέβαλλε στις γυναίκες να φοράνε φούστες, οι οποίες δεν θα απείχαν παραπάνω από 30 πόντους από το έδαφος. Τάξις και ηθική πάνω από όλα. Αξιομνημόνευτο και το συνέδριο της Γενικής Συνομοσπονδίας. Τα εργατικά συνδικάτα δεν είχαν καταργηθεί από τον Πάγκαλο, αλλά η διοίκηση της Γενικής Συνομοσπονδίας ελεγχόταν από τους κομμουνιστές. Προκηρύσσεται μετά από πιέσεις της δικτατορίας και τις διαμαρτυρίες των ρεφορμιστών συνέδριο της Συνομοσπονδίας. Η πλειοψηφία όμως των αντιπροσώπων είναι κομμουνιστές. Η αστυνομία, προκειμένου ο έλεγχος των συνδικάτων να περάσει στους ρεφορμιστές, λίγες μέρες πριν το Συνέδριο συλλαμβάνει με διάφορες προφάσεις αρκετούς από τους κομμουνιστές αντιπροσώπους και έτσι οι ρεφορμιστές αποκτούν την κατάλληλη πλειοψηφία και εκλέγουν τη δική τους εκτελεστική επιτροπή. Με αυτό τον βρώμικο τρόπο η ΓΣΕΕ έγινε όργανο της άρχουσας τάξης. Παράλληλα το ΚΚΕ τεθηκε εκτός νόμου και τα έντυπα του απαγορεύτηκαν. Περίπου 1000 κομμουνιστές εξορίστηκαν. Στη σύλληψη των αγωνιστών βοηθούσαν τα λεγόμενα λευκά εντάλματα του δικαστή Παυλόπουλου. Λέγονταν λευκά διότι το όνομα του διωκόμενου ήταν κενό και συμπληρωνόταν με βάση τα γούστα της αστυνομίας. Επίσης στις 27/1/1926 επιβλήθηκε η υποχρεωτική διδασκαλία του αντικομμουνισμού στα σχολεία. Δύο μήνες αργότερα τα σχολικά βιβλία που ήταν γραμμένα στη δημοτική καταργήθηκαν. 

Ολίγη από τη μάσα 

Τα μεγαλύτερα κατορθώματα του Πάγκαλου όμως εντοπίζονται στην οικονομία. Δεν είναι δυνατό να εξιστορηθούν όλα αυτά σε ένα συνοπτικό άρθρο, γι αυτό προτείνω για περισσότερες πληροφορίες να διαβάσει κανείς το "Ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα" του Μπελογιάννη (εκδόσεις Άγρας). Θα αναφέρω μόνο τρία από αυτά. 
Όπως είπα και πιο πάνω, ο Πάγκαλος επικύρωσε τα δάνεια των Σιδηροδρόμων και της Ύδρευσης που είχε ξεκινήσει να διαπραγματεύεται ο Μιχαλακόπουλος. Το δάνειο των Σιδηροδρόμων δόθηκε από την βελγική Societe Commerciale de Belgique. Το ονομαστικό του κεφάλαιο ήταν 2.200.000 λίρες και ο τόκος 8%, αλλά η τιμή της έκδοσής του ήταν στο 90% και έτσι ο τόκος τελικά ήταν περίπου 9%. Με τα χρήματα αυτά θα φτιάχνονταν 350 χλμ σιδηροδρομικών γραμμών, "αλλά μόλις πήραν τα λεφτά ο Πάγκαλος & ΣΙΑ, ούτε τις είδε ούτε τις άκουσε κανείς τις καινούριες πρώτες γραμμές" (Μπελογιάννης). Επίσης συνέβη και το εξής γελοίο: αν και το δάνειο εκδόθηκε στο 90% (19,8 εκατ. λίρες) μέχρι το 1936 δεν είχε καθοριστεί ποιο είναι το κεφάλαιο προς εξυπηρέτηση και τελικά το θέμα παραπέμφθηκε σε διαιτησία. Ψάχνανε να βρούνε πόσα δανείστηκε η χώρα και δεν έβγαζαν άκρη, πάντα όμως με το τοκογλυφικό επιτόκιο του 9%. Και τρένα πουθενά. Ο καθηγητής Στεφανίδης στο βιβλίο του "Συρροή ξένων κεφαλαίων στην Ελλάδα" θεωρεί ότι η σύμβαση αυτή είναι επαχθέστερη "όχι μόνο της συμβάσεως του 1ου προσφυγικού δανείου (Δεκέμβρης 1924) αλλά και αυτής της συμβάσεως υδρεύσεως". 
Η σύμβαση υδρεύσεως αφορούσε ένα δάνειο 10.000.000 $, τα οποία δόθηκαν από την αμερικάνικη Ulen & Co (5 εκατ) και την Εθνοτράπεζα (5 εκατ). Το δάνειο τελικά εκδόθηκε στα 85% και έτσι δόθηκαν μόνο 8.500.000 $. Όλα τα έξοδα τα ανέλαβε το κράτος και ακόμα έδωσε και αμοιβή στην εταιρεία και τους ντόπιους συνεταίρους της 1.200.000 $ καθώς και 240.000 $ για έξοδα που έγιναν στην Αμερική. Τα έργα ταυτόχρονα ήταν υποθηκευμένα σαν εγγύηση από τους δανειστές. Ταυτόχρονα οι πολίτες της Αθήνας και Πειραιά πλήρωναν δύο ολόκληρα χρόνια την ύδρευση και ας μην είχε καν έρθει το νερό στο σπίτι τους. Όταν τελικά τελείωσαν τα έργα, ιδρύθηκε, από την ίδια την Ulen, η ΑΕΕ Υδάτων που αναλάμβανε την εκμετάλλευση και τη διαχείριση τους. Η λεηλασία αυτή θεωρητικά θα διαρκούσε 27 χρόνια, δηλαδή μέχρι την εξόφληση του δανείου. Διότι, εκτός του ληστρικού επιτοκίου, η Ulen έπαιρνε και το 7.5% των εισπράξεων της εταιρείας υδάτων! Με τους ίδιους όρους υπογράφτηκε και συμπληρωματικό δάνειο ενός εκατομυρίου δολλαρίων. Τον Αύγουστο του 1935, μετά από τις διαμαρτυρίες των πολιτών, η Ulen δέχτηκε να κατεβάσει το επιτόκιο στο 5% και να δώσει παράταση 50 ετών για την εξόφληση του δανείου. Από το 1932 όμως είχε σταματήσει η πληρωμή χρεολυσίων, οπότε το κεφάλαιο προς εξυπηρέτηση δεν μειώθηκε, οπότε στην ουσία μιλάμε για μια νέα πενηνταετή σκλαβιά που εξισορροπούσε τη απώλεια από τη μείωση του επιτοκίου αλλά και έδινε τη δυνατότητα για συνέχιση του αρμέγματος τη εταιρείας Υδάτων. Πάνω κάτω ότι γίνεται και τώρα στις πλάτες μας. 
Ένα άλλο πετυχημένο δάνειο ήταν και το "σουηδικόν του 1926", ονομάστηκε έτσι λόγω της σουηδικής εταιρείας που έδωσε το δάνειο. Το ονομαστικό κεφάλαιο ήταν 1.000.000 λίρες, ο τόκος 8.5% και ο χρόνος αποπληρωμής 28 έτη. Το δάνειο τελικά εκδόθηκε στο 94%, οπότε ο τόκος έφτασε πάνω από 9%. Στη σύμβαση αυτή η "παγκαλική συμμορία" δέχτηκε η χώρα να προμηθεύεται σπίρτα αποκλειστικά από μια αγγλική θυγατρική της σουηδικής εταιρείας, φτιάχνοντας έτσι ένα ωραιότατο μονοπώλιο και αφήνοντας τον κοσμάκη στις τιμολογιακές πολιτικές μιας εταιρείας. Το δάνειο συνάχθηκε για να σκεπαστούν τα ελλείμματα του κρατικού προϋπολογισμού και σύμφωνα με τον Μπελογιάννη τα χρήματα αυτά φαγώθηκαν από τον Πάγκαλο και το σινάφι του. 

Από το τέλος της δικτατορίας μέχρι το θάνατο του 

Ο Πάγκαλος θα ανατραπεί από τον Κονδύλη τον Αύγουστο του 1926. Το νέο καθεστώς φάνηκε, όπως γίνεται πάντα, αρκετά ανεκτικό απέναντί του. Αν και συνελήφθη και προφυλακίστηκε, ουδέποτε δικάστηκε και τελικά αποφυλακίστηκε από τον Βενιζέλο τον Ιούλιο του 1928. Τον Αύγουστο του 1928 κατέβηκε μάλιστα υποψήφιος στις εκλογές αλλά δεν εκλέχθηκε. Η σάπια ιστορία του συνεχίζεται με δίκες που αφορούσαν οικονομικές ατασθαλείες, προσπάθειες επιβολής πραξικοπήματος αλλά και για δωσιλογισμό κατά τη διάρκεια της Κατοχής, κατηγορία για την οποία φυσικά αθωώθηκε με απαλλακτικό βούλευμα. Το 1950 θα κατέβει υποψήφιος, χωρίς επιτυχία, με το Εθνικό Κόμμα του Ναπολέοντα Ζέρβα. Τελικά θα πεθάνει το 1952 και θα κηδευτεί δημοσία δαπάνη λόγω των καλών του υπηρεσιών προς το λαό. Το αστικό κράτος πάντα ανταμείβει τα παιδιά του. 

No comments:

Post a Comment

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...