Sunday, May 20, 2012

Eduardo Galeano – Μνήμη της Φωτιάς (ΙΙ) –Τούπακ Αμάρου Β’ (Ά μέρος)


Το πρώτο μέρος της ιστορίας, μέσα από τα λόγια του συγγραφέα, του Τούπακ Αμάρου Β’ (απόγονου του Ίνκα βασιλιά Τούπακ Αμάρου που εκτελέστηκε από τους Ισπανούς κατακτητές το 1572 και ηγέτης του νέου ξεσηκωμού των αυτόχθονων το 1780). Τα κείμενα είναι από το Β τόμο του έργου.


1780 – Τουνγκασούκα
Ο Τούπακ Αμάρου Β’

Ο Αντόνιο Ομπλίτας, σκλάβος του κυβερνήτη Αριάγκα, έστησε μια κρεμάλα από χοντρο σκοινί, απ’ αυτό που δένουν τα μουλάρια, στην πλατεία του χωριού Τουνγκασούκα, και το κορμί του Αριάγκα ταλαντευόταν από τον αέρα επί μία εβδομάδα. Ο Αριάγκα είχε στην κατοχή του Ινδιάνους, μαύρους σκλάβους και τον ίδιο τον Αντόνιο.
Το χέρι που ζωγραφίζει είναι το ίδιο χέρι που κρέμασε τον κυβερνήτη. Ο Αντόνιο Ομπλίτας φιλοτεχνεί το πορτραίτο του ανθρώπου που διέταξε να ελευθερωθούν όλοι οι σκλάβοι του Περού. Για καβαλέτο έχει μερικά σακιά με καλαμπόκι. Οι πινελιές του Αντόνιο, ο οποίος εκτέλεσε το αφεντικό του και δεν θα ξαναγίνει πια σκλάβος, πηγαινοέρχονται στην τραχιά ξύλινη επιφάνεια, δημιουργώντας χρώμα. Ο Τούπακ Αμάρου στέκεται πάνω στο άλογο, στο ύπαιθρο. Δεν είναι ντυμένος, ως συνήθως, με τη μαύρη βελούδινη ζακέτα και το τρίκωχο καπέλο. Ο απόγονος των Ίνκα φορά την ενδυμασία του γιου του Ήλιου, με τα βασιλικά σύμβολα, ακριβώς όπως οι πρόγονοί του: στο κεφάλι, την περικεφαλαία από φτερά και την τριπλή κορώνα με το βελανίδι, στο στήθος τον χρυσό ήλιο, και το χέρι κρατά το σκήπτρο με τις αιχμηρές λεπίδες, σύμβολο της εξουσίας. Γύρω από τον ακίνητο καβαλάρη εμφανίζονται σκηνές από τις πρόσφατες νίκες εναντίον του αποικιακού στρατού. Το χέρι του Αντόνιο ζωγραφίζει στρατιωτάκια και φλόγες, πολεμιστές Ινδιάνους, τη φωτιά που καταβροχθίζει την εκκλησία του Σανκαράρα και τους φυλακισμένους που δραπετεύουν από τις φυλακές.

 

Ο πίνακας γίνεται ανάμεσα σε δύο μάχες, σε κάποια ανακωχή. Ο Τούπακ Αμάρου και το άλογο του στέκονται ακίνητοι πολύ ώρα. Τόσο μοιάζουν με αγάλματα, που ο Αντόνιο αναρωτιέται αν αναπνέουν. Αργά αργά ο πίνακας γεμίζει με ζωντανά χρώματα. Ο ζωγράφος αφήνεται μέσα σ’ εκέινη τη μεγάλη στιγμή της ανακωχής. Καλλιτλέχνης και μοντέλο ξεφεύγουν από το χρόνο, όσο κρατά το πορτραίτο, για να μην τους διακόψει καμιά ήττα, κανένας θάνατος. 

1780 – Πομακάντσι
Το υφαντό είναι ένα τεράστιο πλοίο

που ταξιδεύει πάνω στο χάρτη της Αμερικής, μια γαλέρα που δεν σταματά ποτέ, με τους Ινδιάνους να κωπηλατούν νύχτα μέρα προς ένα λιμάνι που δεν θα φτάσουν ποτέ: οι Ινδιάνοι κάνουν συνέχεια κουπί, αλλά η ακτή διαρκώς απομακρύνεται. Κι όταν τους νικά ο ύπνος, το μαστίγιο τους ξυπνάει.
Άνδρες, γυναίκες, παιδιά και γέροι υφαίνουν,πλέκουν και επεξεργάζονται το μαλλί και το μπαμπάκι στους αργαλειούς. Η νομοθεσία υπόσχεται ωράριο και μισθό, όμως οι Ινδιάνοι, στοιβαγμένοι κάτω από μεγάλα υπόστεγα ή σε φυλακές, βγαίνουν από εκεί μόνο όταν είναι η ώρα να θαφτούν.
Νότια του Κούσκο, ο Τούπακ Αμάρου ελευθερώνει τους Ινδιάνους που είναι υποχρεωμένοι να δουλεύουν στους αργαλειούς. Ο άνεμος της μεγάλης εξέγερσης κάνει τους αντιβασιλιάδες στη Λίμα, το Μπουένος Άιρες και την Μπογκοτά να χάνουν τον ύπνο τους.

Ένα ποίημα των αποίκων: Αν νικήσουν οι Ινδιάνοι…

…θα μας στρώσουν στη δουλειά
και θα δουλεύουμε όπως αυτοί,
ταπεινόνωντας μας, όπως τώρα
τους ταπεινώνουμε εμείς.
Κανείς μας δεν θα ξαναδεί
σπίτι, κτήματα και πλούτη,
τέρμα οι τιμές και τα αξιώματα,
θα γίνουμε Ινδιάνοι τους,
και αυτοί αφεντικά μας.

1781 – Κούσκο
Το κέντρο της γης, το σπίτι των θεών

Το Κούσκο, η ιερή πόλη, θέλει να γίνει πάλι αυτό που ήταν. Οι μαύρες πέτρες των αρχαίων χρόνων, σφιχτά αγκαλιασμένες κι αγαπημένες, που άντεξαν στην οργή της γης και τον ανθρώπων, θέλουν να τινάξουν από πάνω τους τις εκκλησίες και τα παλάτια που τις καταπιέζουν.
Η Μικαέλα Μπαστίδας κοιτάζει το Κούσκο και δαγκώνει τα χείλη. Από την κορυφή ενός βουνού, η γυναίκα του Τούπακ Αμάρου κοιτάζει το κέντρο της γης, το μερος που διάλεξαν οι θεοί. Σε απόσταση αναπνοής βρίσκεται η αλλοτινή πρωτεύουσα Ίνκα, χρώμα από πηλό και καπνό, και περιμένει. Τόσο κοντά, που νομίζεις ότι μπορείς να τη φτάσεις με το χέρι.
Επανειλημμένα προσπάθησε η Μικαέλα να τον πείσει, αλλά μάταια. Ο νέος Ίνκα δεν αποφασίζει να επιτεθεί. Ο Τούπακ Αμάρου, ο γιος του Ήλιου, δεν θέλει να σκοτώσει Ινδιάνους. Ο Τούπακ Αμάρου, η ενσάρκωση του δημιουργού της ζωής, ζωντανή απόδειξη της νεκρανάστασης, δεν γίνεται να σκοτώσει Ινδιάνους. Γιατί είναι Ινδιάνοι αυτοί που υπερασπίζονται το ισπανικό οχυρό, στις διαταγές του αρχηγού Πουμακάουα.
Χιλιάδες φορές προσπάθησε και προσπαθεί η Μικαέλα να τον πείσει, αλλά ο Τούπακ Αμάρου σωπαίνει. Εκείνη ξέρει πως θα γίνει μακελειό στην Πλατεία των Θρήνων, αλλά ξέρει επίσης πως η ίδια θα φτάσει μέχρι τέλος ότι και αν γίνει.

συνέχεια στο Β' μέρος

No comments:

Post a Comment

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...